Mijn kijk op het systemisch werk

geschreven door: HD,2018.photo: Pexels

De teksten van de blogs mogen zonder toestemming gebruikt worden voor persoonlijke doeleinden. Anderzins: Mail me of neem contact met me op.

 

1. Soms vragen mensen mij; “Han, leg me nu eens uit wat systemisch werk of familieopstellingen is? Doe het nou eens niet in een ellenlang verhaal, waar ik niks van snap, maar in gewone mensentaal.” Tja, een goeie vraag, want dit is nauwelijks uit te leggen wat ik ervaar tijdens het uitwerken van een vraag in een opstelling. Er gebeurd zoveel in de ervaring en ervaringen die ik van binnen voel en meemaak hebben vaak geen woorden. Ze zijn groter dan woorden. En met dat ik er woorden aan geef, blijkt dat het niet de lading dekt en verzand ik in een niet te volgen beschrijving van een korte ervaring. Meestal nodig ik dan mensen uit om eens als representant bij een opstelling aanwezig te zijn, omdat de ervaring veel meer zegt dan duizend woorden. Gevolg: “Oh..wat indrukwekkend en intens. Ja, dat is niet uit te leggen!” Het is geen therapie, methodiek of werkwijze. Eigenlijk gaat dit werk over vergeving. En bij vergeving, echte vergeving heb je niet de ander nodig om je vrij te maken. Het heeft alles te maken dat jij je (voor)oordelen en innerlijke beelden uit het verleden die je gevangen houden, weer kan loslaten. In vrede kan zijn met wat zich ooit heeft voorgevallen. Anders ben je levenslang gebonden en verzuurd het je leven i.p.v. dat jij jouw leven leidt zoals het voor je bedoeld is. Om er weer vrij van te zijn, zal het ware verhaal gezien moeten worden. Niet het verhaal gebaseerd op het beeld van de persoonlijkheid, maar het ware verhaal in zijn volle glorie. Opstellingen bieden het podium waarin, met behulp van representanten, deze ware verhalen zich kunnen laten zien. Voor de vrageninbrenger een hulpmiddel om oordelen te kunnen transformeren naar de vergeving waardoor de nieuwe beelden helpen om weer vrij te zijn van deze dynamiek en waardoor je weer jouw autehtieke leven kunt leiden. Door het zien en erkennen van wat zich toont in een opstelling, is het voor de vragen-inbrenger een impuls om het proces van vergeving in gang te zetten.

 

2. “What you don’t see, is what you get” Dat is het tegenovergestelde van wat in de computerwereld gangbaar is: WYSIWYG (What you see is what you get). Lekker simpel en binair digitaal. Binair is opgebouwd uit 1en en nullen, zwart/wit. Helaas is het leven wat gecompliceerder dan deze binaire wereld. Wat we niet zien of willen zien, zorgt er grotendeels voor dat levensthema’s die we niet verwerken, steeds zich gaan herhalen. En dan denk ik wel eens, hoe is het nu mogelijk dat ik dit weer voor mijn kiezen krijg, ik dacht dat ik dat allang achter me had gelaten! Toch blijkt dan vaak dat ik te simplistisch er over gedacht heb en onderschat dat ik ook een “product” ben van een lange lijn voorouders die hebben bepaald dat ik hier nu sta. Met alles erop en eraan. Thema’s die niet gezien zijn uit pijn, verlies en te groot om te dragen en toe te laten. Maar die er wel voor zorgen dat ik niet vrij ben om mijn keuze’s te maken, maar uit loyaliteit volg wat het familiesysteem van me vraagt. Pas als daadwerkelijk wordt gezien wat vermeden is (verstrikking), pas dan komt er rust. Als de pijn en verdriet van verlies ten volle genomen kan worden en erkend, dan komt er ruimte en compassie. In de opstelling wordt zichtbaar, met behulp van representanten, wat vermeden is. Hoe verschrikkelijk ook de gebeurtenis is geweest. Het in contact komen met deze situatie maakt dat de liefde in het systeem weer kan stromen en iedereen weer zijn/haar rechtmatige plek kan innemen.

 

3. Hoe is het nu mogelijk dat representanten (gekozen mensen die stand-in zijn voor de familieleden tijdens een opstelling), zonder hen te kennen nou precies weergeven wat die familieleden gezegd zouden hebben? “Zweverij, ik geloof er niet in!, hoe weet je dat nou?, dit is gespeeld, hoe weet je nu dat dit de realiteit is?” Zeker, die geluiden hoor ik wel eens, maar dat is maar zelden als ik mensen spreek die een opstellingendag hebben meegemaakt. Het gekke is dat zowel mensen die nog nooit een opstellingendag hebben meegemaakt, als ervaren studenten van onze “Leerweg”, exact weten wat hun eigen emoties en gevoelens zijn en exact weten welke emoties en gevoelens van degene die zij representeren zijn. Hoe het werkt? Eigenlijk wil ik het niet weten, want ik zie dat het werkt. Zowel Rupert Sheldrake als Ervin Laszlo, twee gerenomeerde wetenschappers, tonen aan dat er een soort veld is, waar alle informatie die te maken heeft met onze afkomst, aanwezig is. Vele oude tradities spreken hier ook over en waarschijnlijk hebben we het over hetzelfde. Een bron, als we hiermee contact maken, waar we uit kunnen putten. Het is een kwestie van afstemmen en we pikken die info gewoon op! Net zoals een radio, kunnen we fine-tunen op de goede zender. Op de één of andere manier bezitten we een natuurlijk gevoel voor dit Veld. In de workshops komen regelmatig mensen die nog nooit een familieopstelling hebben ervaren, maar die zonder enige voorbereiding hun representantenrol kunnen uitvoeren. Bizar toch? Hoe we in staat zijn ons dit weer te herinneren. Het wetende Veld, is de informatiebron voor het ontvouwen van de opstelling. In onze vakopleiding is het werken en in contact komen met dit wetende Veld één van de bouwstenen in onze vakopleiding “de Leerweg”, waarin je je ontwikkelt naar het ambacht van systemisch begeleider.

 

4. Ik heb een aantal opleidingen gevolgd in het systemisch werk. Begonnen toen het werk van Bert Hellinger nog nauwelijks in Nederland bekend was. Pionierfase. Ik was ermee in contact gekomen via mensen die ken die bij mij in de Ridhwan groep Europe, zaten. Eigenlijk bij toeval. Bij hen heb ik een opleiding in Familiedynamieken gevolgd en later bij een ander instituut Organisatiedynamieken. Masterclasses bij Bert Hellinger en Gunthard Weber e.a. Wat leerde ik eigenlijk? Kreeg het systemisch kader aangereikt, oefende met onderlinge dynamieken, zag voorbeelden van opstellingen en deed ervaring op als representant. Hoorde duidingen aan van opstellingen. Elke keer als er gesproken werd over het “stille midden waaruit je waarneemt, ging ik op het puntje van mijn stoel zitten….en toen hield het op” Daarover heb ik me vaak over verwonderd. Want wat neem je nu waar in een opstelling. Je ziet mensen in een bepaalde context bij elkaar staan die willekeurig daar geplaatst zijn en that’s it. En toch, en toch gebeurd er iets. Tussen de representanten en in de groep als geheel. Althans?....Dus er is meer waar te nemen dan wat je ziet? Ja. Visueel heeft zijn beperking in dit systemisch werk, het is een deel van je waarnemen. Je neemt waar met je hele lichaam en voorzover mogelijk zonder je eigen thematiek (voor/oordelen) erin te pluggen. Contact maken met de resonanties van het wetende Veld en de informatie naar je toe laten komen. Maar hoe weet je dan of je het juiste volgt? Systemisch waarnemen is een bijproduct van een ontwikkelingsweg die gaat. Hoe zuiverder je bent in het verwerken van de informatie en hoe beter je de ongemakkelijkheid tijdens een opstelling kunt verduren, hoe meer en meer je weet wat waar is. Het systemisch waarnemen is je tool, waar je uit vertrekt om zicht te krijgen op de verstrikking. Pas dan kan je de juiste systemische interventie doen die gebaseerd is op de ware waarneming.

 

5. In mijn carriere heb ik diverse opleidingen gevolgd in familie en organisatie dynamieken. En als ik mij nou de vraag stel: “ Waar heb ik het ambacht eigenlijk geleerd?” Dan kan ik daar geen eensluidend antwoord op geven. Het is een combinatie, een combinatie van mijn persoonlijke pad volgen en de weg bewandelen van opschonen van mezelf. Natuurlijk ook kennis vergaren over het systemisch kader, maar dat is volgens mij een bijzaak. Als ik kijk wat er gebeurd tijdens een opstelling, dan is dat niet veel. Er staat een groep mensen, die ogenschijnlijk met elkaar in verbinding zijn. Er gebeurd niets, maar eigenlijk gebeurd er heel veel. Onzichtbare bewegingen in zoals we dat noemen:het Wetende Veld. In dit Wetende Veld is de informatie opgeslagen van de ware verhalen, de bibliotheek van ons bestaan. Om in contact te komen met dit Wetende Veld, daar gaat het volgens mij om. Als begeleider zul je deze informatie moeten kunnen “lezen”. Maar hoe doe je dit en kan je dit leren? Waar ik het hier over heb noem ik het systemisch waarnemen, wat de kern is van ons werk. Het is een ambacht, je kan het niet leren vanuit het kennis en vaardighedenkader. Systemisch waarnemen is een bijproduct van een leer & ontwikkelingsweg die je gaat. Het is het gevolg van het gaan van deze weg. Het gevoelig worden voor de informatie in het Wetende Veld waardoor deze informatie naar je toe kan komen en je deze kunt “lezen”. In de eerste plaats zal er een soort talent aanwezig moeten zijn, een geboorte-ingrediënt die altijd al in je aanwezig is geweest. Ieder zijn eigen kwaliteiten, soms is iemand goed in het structureren van gecompliceerde organisaties, maar voor dit ambacht heb je andere drijfveren die het proces van systemisch begeleider aansturen. BV: Ik heb al heel mijn leven een niet aflatende nieuwsgierigheid om iets te doorgronden, de kern te ontdekken. Daarnaast zal je de bereidheid moeten hebben om op zoektocht te gaan naar je indoctrinaties en conditioneringen die een vrije waarneming kunnen belemmeren. Op zoek te gaan naar je ware Zelf, want je kunt niet “niet jezelf” zijn als je werkt met de ware natuur van de informatie in het Veld. Je kan niet de ware natuur ontdekken als je niet met jouw ware natuur in contact bent. Het Wetende Veld heeft een eigen resonantie, het is heel anders dan onze dagelijkse tempo waarin we snel en sneller willen handelen. Meer doen…Wil je in contact komen met de resonanties c.q informatie vanuit het Veld, dan zal je moeten aansluiten op de trillingen van het Veld. En die kan heel anders zijn dan dat je gewend bent. Tevens zal je op zoektocht moeten gaan naar waar je belemmerd wordt door je persoonlijkheid om de ware informatie te kunnen waarnemen. Hierbij spelen conditioneringen een grote rol, conditioneringen die je ooit hebben geholpen maar nu een sta-in-de weg zijn voor het ontsluieren van de ware verhalen. In deze weg ben ik geïnspireerd door het werk van Hamid Almaas die in zijn werk mij een weg heeft laten zien naar wat hij noemt: the Essential Being, je ware Zelf. Daarnaast is het wezenlijk om te ontdekken waaruit en vanuit welke verbinding je je waarnemingen doet. Wat zich toont in de familieverhalen en de verbanden die daarin een rol spelen, zijn groter dan wat wij zijn of hoe we er tegen aan kijken. Dus is het mogelijk je te verbinden met iets wat groter is dan wijzelf zijn? Kunnen we ons verbinden met iets wat groter is? Kunnen we ons verbinden met de Liefde? Ook al hebben we te maken met een dader? Dus het is belangrijk dat we zicht hebben op onze relatie met iets wat groter is dan wijzelf. In ieder geval als ik teruggrijp op de stelling: Sytemisch begeleider is een ambacht, dat kan je niet leren. Klopt dit, je kan het niet leren in de zin van vaardigheden en kennis vergaren. Het leren gaat meer over het leren van de levenslessen en ontvankelijk worden voor de ware natuur van het Wetende Veld. Het toepassen van deze verworvenheden kan alleen onder begeleiding van een iemand die het ambacht “verstaat”. Op basis van de systemische waarnemingen de systemische interventies inbrengen is de juiste volgorde. Dan pas kan de overlevering van het ambacht plaatshebben, in direct contact en aan de hand meegenomen.

 

6. Systemisch begeleider kan je niet worden. Dit ambacht, daar wordt je voor geroepen. Als je hoort dat je geroepen wordt en je geeft daar gevolg aan, dan kom je op de juiste plekken terecht. Systemisch werk is namelijk geen methodische werkwijze of therapie wat je kan leren op basis van protocol of kennis. Of door vaardig te worden in bepaalde handelswijze. Wat heeft me bezield om ongeveer 20 jaar geleden de eerste workshop Familieopstellingen in Amsterdam te organiseren? Ik heb in die tussentijd vele pleisterplaatsen aangedaan om mijn roeping te vervolmaken. En nog steeds ontwikkel ik mij, zodat ik steeds verder kan meewandelen in het wetende Veld. De bouwstenen van onze vakopleiding zijn gebaseerd op de ontwikkelingsweg die je moet gaan om het systemisch waarnemen te ontwikkelen. Het systemisch waarnemen als kern om het werk te kunnen doen. 1) het wetende Veld, in contact komen met deze informatiebron. 2) het Systemisch waarnemen, het gevolg van een persoonlijke ontwikkelingsweg. 3) de Systemische toolkit, het leren toepassen van de juiste interventies. Ik heb honderden opstellingen mogen begeleiden, maar elke opstelling is alsof het mijn eerste is. Het is het meest verschrikkelijke werk dat ik ooit gedaan heb omdat ik op geen enkele routine kan gaan varen. Maar tegelijkertijd het mooiste werk dat ik ooit gedaan heb omdat het wezenlijk bijdraagt aan het lichter maken van de wereld waardoor de liefde weer kan stromen. Daarom vinden we het van belang dat je als adspirant opsteller tijdens onze vakopleiding(en), in de praktijk leert en meeloopt met een ervaren opsteller. Zodat je in het 2e jaar, opgeleid wordt tot een volwaardige zelfstandige systemisch begeleider.

 

7. Al ruim 20 jaar wandel ik mee in het wetende Veld. Met nieuwsgierigheid, alertheid en verwondering heb ik de landschappen betreden van vele families, verhalen gehoord en gezien die zich toonden. Dankbaar voor al diegenen die de moed hebben gehad zich te laten zien in de meest kwetsbare momenten. Dankbaar voor de bereidheid van het Veld zich te openen en een bijdrage te geven aan de Heling en Harmonie. En toch bleef mij de vraag: “Waar dient dit allemaal toe? Wat is de bedoeling?” rondzingen. Voor mij als begeleider een kernvraag die steeds voorbij kwam en met me meefietste. In eerste instantie ging het om de versplinterde, niet geziene verhalen weer terug te brengen naar wat waar is. Verder inzoomen, ging het om vergeving, vergeven van jezelf dat je oordelen en voordelen hebt t.a.v. je vermeende dader. Nog verder inzoomen: ging het over verbinden. Op dit punt sta ik nu en pretendeer niet dat ik in het oog van de storm ben beland, maar voel wel dat het gaat over iets wat groter is dan wij zijn. Op macro niveau zie ik in de wereld verschillende bewegingen die gaande zijn. De tegenstellingen, arm, rijk, tussen de verschillende culturen wijzen veelal in de richting van polarisatie en verdeeldheid. Partijen komen steeds tegenover elkaar te staan en men probeert in de vorm naar oplossingen te zoeken op basis van macht en invloed. Deze oplossingen blijken steeds minder een antwoord te zijn op de steeds complexer worden situaties. Die antwoorden werken niet meer althans niet wezenlijk. Tegelijkertijd groeit aan de andere kant het verlangen tot verbinding en harmonie. Dat maakt de roep naar de ware verhalen, sterker. De twee kanten van de medaille in onze geschiedenis, en niet alleen de heldenverhalen van onze VOC helden, ook hun gruweldaden zullen gezien moeten worden. Dat maakt dat het systemisch werk uit de hoek komt en mainstream gaat worden om de onderstromen van de bekende verhalen te laten zien. Waardoor er verbanden gelegd kunnen worden met actuele vraagstukken en onze historie. Verbanden die we niet meer hebben kunnen leggen omdat het al zo lang geleden is. Maar het maakt nog steeds dat we het NU nog steeds het verleden leven.